KOŁO PZW "NAD CZARNĄ" W STASZOWIE OKRĘG PZW KIELCE 2016

Idź do spisu treści

Menu główne

WODA - ARTYKUŁY

                                                                       Wiedza podręcznikowa!
                                                                                      Artykuł 1.
     

Woda!!!  Nie tylko dla wędkarzy!?!
A mnie woda interesuje jako środowisko, w którym żyją ryby
i inne organizmy, jako substancja  o wyjątkowych właści-
wościach. Aby zrozumieć życie, zachowanie i obyczaje ryb,
trzeba to środowisko poznać(konkretne jezioro, rzekę),
poznać wodę jako najważniejszą substancję życiową i budulcową.
              Woda to źródło życia, to znaczący składnik organizmów
              (np. człowiek w ok. 70% składa się z wody).

Budowa wody !
Chemicznie woda jest molekułą ( cząsteczką) składającą się
z dwóch atomów wodoru połączonych wiązaniami chemicznymi
z jednym atomem tlenu (wzór chemiczny wody to H2O). .
Czysta woda w warunkach normalnych jest cieczą bez barwy (przezroczysta) i  bez zapachu. Jest bardzo dobrym rozpuszczal-nikiem, w którym rozpuszczać się mogą ciała stałe, ciecze, gazy
i może rozpuścić więcej substancji niż inny rozpuszczalnik. Istotnym dla życia w wodzie jest zawartość w niej tlenu, także innych gazów jak azotu, dwutleneku węgla.




W przyrodzie występuje ciągłe krążenie materii  przepływ energii .
Na rysunku przedstawiono  schematycznie obieg substancji w wodzie.
Zielone strzałki symbolizują martwą materię organiczną, niebieskie- dwutlenek węgla,
żółte- związki azotowe, a czerwone- inne substancje nieorganiczne.
W normalnym, zrównoważonym środowisku występuje bardzo wiele wzajemnie powiązanych procesów.
Dzięki energii słonecznej rośliny mogą dokonywać fotosyntezy, pochłaniając dwutlenek węgla wytwarzają tlen (a).
Odwrotnym procesem jest oddychanie. Zużywa ono tlen, a uwalnia
dwutlenek węgla oraz energię (b).
Ryby roślinożerne żywią się materią roślinną (c).Odchody i mocz zwierząt oraz martwe części roślin
gromadzą się w osadach dennych, gdzie ulegają  rozkładowi bakteryjnemu (d, e, f).
W procesie tym zużywany jest tlen i wydzielany dwutlenek węgla oraz związki mineralne,
które wychwytywane są przez korzenie i liście roślin.

Woda!!!   Wiedza podręcznikowa!  
Art. 2.   
            
                               
 Nie tylko dla wędkarzy!?!
A mnie woda interesuje jako środowisko, w którym żyją ryby i inne organizmy,
jako substancja  o wyjątkowych właściwościach. Tym razem…..

Ryby pływają !

Ryby są kręgowcami, które jako pierwsze pojawiły się na świecie
i przystosowały się do życia w wodzie, korzystając ze znajdują-cego się w niej pokarmu i tlenu.
Rozpuszczony w wodzie tlen jest potrzebny roślinom i zwierzętom żyjącym w wodzie.
Większość ryb posiada narząd, którym może regulować głębokość pływania, jest nim pęcherz pławny,
cienkościenny, błoniasty worek, położony nad przewodem pokarmowym i pełniący funkcję urządzenia
hydrostatycznego. Jest wypełniony mieszaniną gazów azotu, tlenu, dwutlenku węgla. Zmiana objętości pęcherza
pławnego powoduje zmianę ciężaru właściwego ryby. Gdy ryba chce się unieść nabiera
do pęcherza gazy, zmniejsza swój ciężar i unosi się do góry, a gdy chce się zanurzyć opróżnia pęcherz,
zwiększa swój ciężar zanurzając się głębiej. Pęcherz ryb jako urządzenie hydrostatyczne powoduje, że gęstość ciała ryb jest porównywalna z gęstością wody. Ciśnienie zewnętrzne ma również wpływ na zachowanie się ryb.
Na ruchy ryb decydującą rolę spełniają:  opływowy kształt ciała i płetwy, które spełniają rolę
napędu sterów i stabilizatorów. Ryba wyginając swoje ciało porusza się do przodu, a rozwinięta
 płetwa ogonowa stanowiąc napęd ruchu nadaje jej odpowiednią prędkość.
W ogóle czują się jak ryby w wodzie!!!

Woda!!!   Wiedza podręcznikowa!  
Art. 3.   
                                           
 Nie tylko dla wędkarzy!?!
A mnie woda interesuje jako środowisko, w którym żyją ryby i inne organizmy,
jako substancja  o wyjątkowych właściwościach. Tym razem…..
                                          




Strefy w jeziorach !

Ryby wymagają najwyższych poziomów tlenu, w następnej kolejności tlenu potrzebują kręgowce
i wreszcie bakterie. Z chwilą gdy poziom rozpuszczonego tlenu zostanie obniżony poniżej wartości
dopuszczalnej, życie roślin i zwierząt zamiera.  
W warunkach beztlenowych powstają związki o właściwościach toksycznych, a woda zaczyna cuchnąć.
Takie zjawisko obserwujemy w stawach golejowskich, gdzie
w procesach gnilnych przez lata gromadziły się  masy o nieznanej strukturze, powodując zakwity
wody i inne niekorzystne zjawiska. Wody zawierające związki chemiczne powstałe w procesach gnilnych
mają większą gęstość i opadają na dno, tworząc strefy o różnej zawartości tlenu.
Ryby wyszukują odpowiednio natlenione strefy, a ingerencja człowieka spowodowała naruszenie
naturalnej równowagi strefowej, zakłócając życie ryb.
Ta ingerencja w zimie spowodowała brak tlenu pod lodem
i wywołała przyduchę, która spowodowała katastrofalne skutki: masowe śnięcie ryb.
Wody naturalne, wody pitne zawierają  różne substancje tworząc mieszaninę
rozmaitych składników, dostarczając rybom i organiz-mom pokarmu.

Rysunek przedstawia łańcuch pokarmowy w jeziorze.

Łańcuchy pokarmowe przeplatają się, tworząc skomplikowane sieci.
              a – detrytus                         b – larwa jętki                                                                 

                c -  glony denne                   d – fitoplankton                                                                                                                       

     e – roślinność przybrzeżna     f - malż
              
        f - małż                                g – wrotki
                                                              
              h – oczlik                              i -  rozwielitka
                                                                                                                                                                                                     
                   j - ośliczka                            k – larwy ochotek
                                                                  
                    l – ślimak                            m – pijawka końska   
                                                                                                                                                                   
                    n – jętka                              o – narybek okonia  

       p – pstrąg                             q – okoń

                                                                r - szczupak


Woda!!! Wiedza podręcznikowa!  
Art. 4.  

                                           
                     Nie tylko dla wędkarzy!?!
A mnie woda interesuje jako środowisko, w którym żyją ryby i inne organizmy,
jako substancja  o wyjątkowych właściwościach. Tym razem…
..

Smak wody – odczyn pH !

W wodach słodkich wyróżnia się wody kwaśne, obojętne
i zasadowe poprzez  odczyn kwasowości tzw. pH.
Woda obojętna ma odczyn pH 7.
Wartości od 1 do 6 oznaczają odczyn kwaśny, zaś od 8 do 14 – zasadowy.
Woda zawierająca mniej niż 1g substancji rozpuszczonej na kilogram (litr) uważana jest za wodę słodką.
Wyższe stężenia są charakterystyczne dla wód słonawych i słonych, które występują
w morzach, oceanach. Woda  pitna pobierana z różnych źródeł posiada smak,
ponieważ w niej rozpuszczone są minerały. Może posiadać barwę, ale wtedy przeważnie
będzie zanieczyszczona ściekami przemysłowymi lub gospodarczymi.
Dopuszczalna wartość pH wody do spożycia wg PN wynosi : 6,5 ÷ 9,5.

Woda!!!  Wiedza podręcznikowa!  
   Art.5.  

                                           
                     Nie tylko dla wędkarzy!?!
A mnie woda interesuje jako środowisko, w którym żyją ryby i inne organizmy,
jako substancja  o wyjątkowych właściwościach. Tym razem…..

Światło w wodzie.

Warunki świetlne w wodzie bardzo różnią się od panujących na lądzie.
Nawet w najczyściejszej wodzie część światła zostaje odbita, rozproszona lub pochłonięta.
Do głębokości 150 m dociera  nie więcej niż 1%  promieniowania świetlnego.
W wodach bagnistych i mętnych światło dochodzi jedynie na głębokość kilku metrów. Różnice te mają
wpływ na zdolność ryb do widzenia przynęty.
Promieniowanie słoneczne jest niezbędne do życia organizmom wodnym: ogrzewa wodę i dostarcza
energii potrzebnej  roślinom do fotosyntezy, której produktami są roślinna materia organiczna
i życiodajny tlen.

Woda!!!  Wiedza podręcznikowa!  
         Art. 6.  

                                           
                     Nie tylko dla wędkarzy!?!
A mnie woda interesuje jako środowisko, w którym żyją ryby i inne organizmy,
jako substancja  o wyjątkowych właściwościach. Tym razem…..

Ryby widzą !
Ryby widzą, dlatego są wyposażone w ośrodek wzroku współdziałający z oczami umieszczonymi po bokach w przedniej części głowy, stwarzając odpowiednie kąty widzenia. Ryba widzi inaczej.Patrząc w mętną toń rzeki czy jeziora rodzą się poważne wątpliwości
co do w zdolności ryb do ostrego widzenia.
W jaki sposób przy tak małej widoczności mogą one dostrzec zdobycz, czy chociażby wroga? Rzeczywiście ryby, które żyją w rzekach, nie widzą zbyt daleko; prawie wszystkie ryby słodkowodne są pod tym względem krótkowidzami. Ich zdolność ostrego widzenia ograniczona jest zwykle do 1-2 metrów, jednak
z pewnością rozróżniają kontury znajdujących się dalej obiektów. Uzyskiwanie zdolności widzenia na bliższą lub dalszą odległość odbywa się u ryb, w przeciwieństwie do człowieka, nie na zasadzie akomodacji soczewki oka, lecz dzięki przesuwaniu soczewki
do przodu lub do tyłu. U większości krótkowzrocznych ryb kostnych wędruje ona do tyłu, poprawiając nieco możliwości widzenia
na odległość. W warunkach środowiska wodnego funkcje gruczołów łzowych zupełnie tracą swoje znacznie, stąd też gruczoły
te nie występują u ryb. Również bezużyteczne stają się ochronne funkcje powiek.
O wielkości oka ryby decyduje ilość światła, a także to, w jakim stopniu jest ono przez nią wykorzystywane. Ryby aktywne w ciągu dnia oraz przebywające w pobliżu powierzchni wody mają mniejsze oczy niż gatunki żyjące w jej głębszych warstwach.
Również myśliwi, tacy chociażby jak szczupaki, mają oczy większe od oczu swych ofiar. Rozpatrując typowy kulisty kształt soczewki oka ryb od strony biologicznej stwierdzamy, że w warunkach wodnego środowiska umożliwia ona skupienie możliwie dużej ilości promieni świetlnych. Nawet w złych warunkach świetlnych ryba stosunkowo dobrze widzi.

Jak więc naprawdę ryba widzi wędkarza stojącego nad brzegiem? Jego sylwetka wydawać się jej musi niezbyt ostra. Z powodu załamywania się przechodzących z powietrza do wody fal świetlnych obraz oglądany przez rybę jest zniekształcony. Im mniejszy
jest kąt padania promieni, a przedmiot znajduje się niżej nad wodą, tym gorzej ryba go widzi, a nawet w ogóle go nie dostrzega,
gdy znajduje się on tuż nad wodą. Obiekty znajdujące się nieco dalej widziane są nieostro. Kolory są wprawdzie rozróżniane
przez ryby, lecz przy rozmytym obrazie nie ma to praktycznie żadnego znaczenia.

Obserwator widzi obraz ryby na przedłużeniu promieni załamanych na granicy
woda -powietrze co nie odpowiada właściwej pozycji ryby. Nasz mózg zakłada, że światło rozchodzi
się po linii prostej, czyli widzimy rybę  nie tam, gdzie znajduje się naprawdę.

Woda!!!  Wiedza podręcznikowa!  
Art.7.
 

                                           
                     Nie tylko dla wędkarzy!?!
A mnie woda interesuje jako środowisko, w którym żyją ryby i inne organizmy,
jako substancja  o wyjątkowych właściwościach. Tym razem…..


Ryby słyszą !

Woda lepiej niż powietrze przewodzi fale dźwiękowe.
Prędkość dźwiękowej  w powietrzu wynosi 330-340 m/sek,
a w wodzie 1400-1500 m/sek.
Świat podwodny nie jest wcale cichy.
Badania sprzętem hydroakustycznym ujawniły, że wody rozbrzmiewają ogromną różnorodnością dźwięków,
z których większość  wydawana jest przez ryby. Ryby odbierają wrażenia dźwiękowe przez ucho
wewnętrzne i narząd linii bocznej.
Ryby nie mają ucha zewnętrznego ani środkowego, dlatego przez długi czas uważano, że są głuche.
Obecnie jednak wiadomo, że wiele gatunków ryb ma całkiem dobry słuch, a szczególnie te, u których ucho
połączone jest z pęcherzem pławnym, pełniącym rolę wzmacniacza.

Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego stat4u